Πανηλειακός Α.Ο.

Ο Πανηλειακός Αθλητικός Όμιλος Πύργου ποδοσφαιρικό σωματείο στον Πύργο Ηλείας. Είχε ιδρυθεί επίσημα στις 17 Ιανουαρίου 1958, χρώματα του συλλόγου το κόκκινο και το λευκό και έμβλημά του η Ολυμπιακή δάδα. Είχε συμμετάσχει 7 φορές στο πρωτάθλημα της Α΄ Εθνικής. η πιο δημοφιλής ποδοσφαιρική ομάδα του νομού Ηλείας. Έδρα του συλλόγου το Δημοτικό Στάδιο Πύργου «Χαράλαμπος Βιλαέτης». 

Πανηλειακός Πύργου 

Επίσημη επωνυμία Πανηλειακός Αθλητικός Σύλλογος Πύργου

Προσωνύμιο Ερυθρόλευκοι

Ίδρυση 17 Ιανουαρίου 1958

Έδρα Πύργος Ηλείας, Ελλάδα

Χρώματα κόκκινο και λευκό 

Ιστορία

Ίδρυση και μετέπειτα πορεία

Μια σειρά ονομάτων προτάθηκαν όπως : Πανηλειακός, Παμπυργιακός, Νίκη Πύργου, Ερμής Πύργου, Ολυμπιάς (προς τιμήν της Αρχαίας Ολυμπίας και της ευρύτερης περιοχής), Κεραυνός Πύργου («ως αποτελούσα εκδήλωσιν της εκ των βασικών ιδιοτήτων του Ολυμπίου Διός» εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ 4/4/1957), Αστραπή Πύργου και άλλα. Τελικά την 1 Ιουνίου 1957 η ομάδα θα ονομασθεί Πανηλειακός Αθλητικός Όμιλος Πύργου. Η επιλογή των χρωμάτων σε ερυθρό και λευκό θα γίνει έτσι ώστε να μην χρησιμοποιηθούν τα χρώματα των προηγούμενων ομάδων του Πύργου. Σήμα της ομάδας θα επιλεχτεί το Ολύμπιο φως η Ολυμπιακή φλόγα δηλαδή σε μια προσπάθεια προώθησης του αρχαίου αθλητικού πνεύματος και ως σημείο αναφοράς της περιοχής της Ηλείας. Το σήμα της ομάδας φιλοτέχνησε ο Λάμπης Θεοδωράτος, αν και κατά περιόδους είχε χρησιμοποιηθεί και διαφορετικό σήμα. Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι η πρώτη ομάδα που χρησιμοποίησε το όνομα Πανηλειακός ήταν η ομάδα του μετέπειτα Λευκού Αστέρα Αμαλιάδας. Πρώτος πρόεδρος της ομάδας διετέλεσε ο Βλάσης Μπερτσελέτος βιομήχανος, ενώ την τεχνική ηγεσία της ομάδας για την αγωνιστική περίοδο 1957–58 ανέλαβαν οι: 23/06/1957 Δ. Στούρας, 13/10/1957 Χρήστος Δαμάλας, 20/12/1957 Στέφανος Πετρίτσης

Ο Πανηλειακός χρησιμοποίησε το καταστατικό του παλιού Εθνικού, μάλιστα στον πρώτο επίσημο αγώνα κόντρα στον Παναιγιάλειο αγωνίστηκε υπό την ονομασία Εθνικός-Πανηλειακός και αγωνίστηκε φορώντας τις πράσινες εμφανίσεις του εθνικού. Ο πρώτος αγώνας ήταν φιλικού χαρακτήρα κόντρα στην ομάδα του Αργοναύτη Κατακόλου στις 9 Ιουνίου 1957 και έληξε ισόπαλος με σκορ 3-3. Τα τέρματα σημείωσαν οι: Θεόδωρος Θεοχαρόπουλος (δύο) και Δημήτρης Χιώνης. Η πρώτη νίκη θα ήταν αυτή στις 16 Ιουνίου 1957 με σκορ 2-1 κόντρα στην ομάδα του Ολυμπιακού Καλαμάτας. Ο πρώτος επίσημος αγώνας ήταν αυτός στο Αίγιο στις 22 Σεπτεμβρίου 1957 κόντρα στον ισχυρότατο τότε Παναιγιάλειο γαι το πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Πατρών, ο Πανηλειακός γνώρισε βαριά ήττα με σκορ 4-1. Για την ομάδα του Πύργου το πρώτο επίσημο τέρμα σημείωσε ο Τάκης Δημητρακόπουλος στο 78ο λεπτό με κεφαλιά ύστερα από κόρνερ που εκτέλεσε ο Θεόδωρος Θεοχαρόπουλος.

Η πρώτη νίκη θα ερχόταν την τέταρτη αγωνιστική στις 13 Οκτωβρίου 1957 στον Πύργο κόντρα στην ομάδα του Άρη Αιτωλικού με το σκορ 5-0. Τα τέρματα σημείωσαν οι : Τάκης Δημητρακόπουλος, Δημήτρης Χιώνης και από τρία ο Θεόδωρος Θεοχαρόπουλος. Ο Πανηλειακός στην παρθενική του εμφάνιση σε πρωτάθλημα θα τερμάτιζε στην τρίτη θέση του πρωταθλήματος πίσω από τους Παναιγιάλειο και Παναιτωλικό με απολογισμό 3 νίκες, 3 ισοπαλίες και 4 ήττες και συγκομιδή 19 βαθμών.

Το 1965 αναδείχθηκε Πρωταθλητής περιφέρειας της Ε.Π.Σ. Πατρών και τις χρονιές 1965–66 και 1966–67 αγωνίστηκε στην δόκιμη τότε Γ΄ Εθνική κατηγορία. Το 1969 εντάχθηκε στη νεοσύστατη Ε.Π.Σ. Ηλείας, αποτελώντας ιδρυτικό της μέλος. Το 1971 και με προπονητή τον Κώστα Νεστορίδη κέρδισε την άνοδο για πρώτη φορά στην Β΄ Εθνική κατηγορία, όπου αγωνίστηκε μέχρι και το 1975 όποτε και υποβιβάστηκε. Αμέσως, το 1976 κατέκτησε το πρωτάθλημα Ηλείας και προκρίθηκε στο ερασιτεχνικό πρωτάθλημα ανόδου όπου έλαβε την 1η θέση του 6ου ομίλου και κέρδισε την επάνοδο στην Β΄ Εθνική. και κατόπιν μέχρι και το 1987 ανεβοκατέβαινε μεταξύ Β΄ Εθνικής και Γ΄ Εθνικής κατηγορίας. Το 1981 υπήρξε φιναλίστ του κυπέλλου Ελλάδας ερασιτεχνών, στον τελικό στο γήπεδο του Ταύρου στην Αθήνα με αντίπαλο την Αναγέννηση Καρδίτσας. Το 1987 υποβιβάστηκε στην Δ΄ Εθνική και στη συνέχεια το 1988 στο τοπικό πρωτάθλημα. Εκείνη τη στιγμή ανέλαβε την ηγεσία της ομάδας ο Σάκης Σταυρόπουλος και αμέσως το 1989 κατακτά το πρωτάθλημα της Ηλείας και ανεβαίνει στην Δ' Εθνική. 

Την επόμενη περίοδο 1989–90 έρχεται στην ομάδα ο Χουάν Ραμόν Ρότσα, ο οποίος πέραν από παίκτης αναλαμβάνει και προπονητής του Πανηλειακού όπου κατακτώντας το πρωτάθλημα του 4ου ομίλου της Δ΄ Εθνικής τον ανέβασε στην Γ΄ Εθνική. Εκεί παρέμεινε για 4 χρονιές όπου την περίοδο 1993–94 κατέκτησε το πρωτάθλημα του Νοτίου ομίλου έχοντας 11 βαθμούς διαφοράς από τον δεύτερο της βαθμολογίας Ιάλυσο Ρόδου και κέρδισε την επάνοδο στην Β΄ Εθνική. Την αμέσως επόμενη αγωνιστική περίοδο, δηλαδή 1994–95 κατέκτησε το πρωτάθλημα της Β΄ Εθνικής και κέρδισε την ιστορική άνοδο στην Α΄ Εθνική κατηγορία έχοντας τερματίσει στην 1η θέση με διαφορά 8 βαθμών από την δεύτερη της βαθμολογίας, αυτή τη φορά Παναχαϊκή και την ισόβαθμή της Καλαμάτα, και έχοντας Μέσο Όρο 4.500 εισιτήρια σε κάθε αγώνα.

Στην Α΄ Εθνική αγωνίστηκε για 6 συνεχόμενες περιόδους μέχρι και το 2001, όποτε και την περίοδο 2000–01 υποβιβάστηκε για να επιστρέψει για τελευταία φορά την περίοδο 2003-04. Καλύτερη θέση που κατέλαβε ποτέ είναι η 7η στο πρωτάθλημα της Α' Εθνικής κατά τη δεύτερη παρουσία του, την περίοδο 1996–97. Τις περιόδους 2004–05 και 2005–06 θα αγωνιστεί στην Β΄ Εθνική και την περίοδο 2006–07 στην Γ΄ Εθνική και ακολούθως για μια τριετία στο Περιφερειακό Πρωτάθλημα. Ο Πανηλειακός την περίοδο 2009–10 κατέκτησε το πρωτάθλημα του 6ου ομίλου της Δ΄ Εθνικής και κέρδισε την άνοδο στην Γ΄ Εθνική, όπου αρχικά κατέλαβε την 12η θέση. Την επόμενη χρονιά, δηλαδή 2011–12 έχασε οριακά την άνοδο στην Β΄ Εθνική τις τελευταίες αγωνιστικές από τον Απόλλων Σμύρνης, για να την κατακτήσει τελικά την επόμενη περίοδο 2012–13, όποτε και προβιβάστηκε στην Β΄ Εθνική.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2014, ο μεγαλομέτοχος της Π.Α.Ε. Πανηλειακός Α.Ο., Θανάσης Παπαγεωργίου, ανακοίνωσε την απόσυρση του συλλόγου από την Φούτμπολ Λιγκ της περιόδου 2014–15, έχοντας στόχο την εξυγίανση της ομάδας και την επιστροφή της στην μεγάλη κατηγορία. Ωστόσο όμως στις 10 Σεπτεμβρίου 2015, ο Πανηλειακός αποσύρθηκε και από το πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής της περιόδου 2015–16 και δε συμμετείχε σε καμία διοργάνωση, παραμένοντας σε αδράνεια. Ο Πανηλειακός επέστρεψε στην ενεργό δράση την περίοδο 2016-17 για το πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Ηλείας όπου κατέκτησε με άνεση το πρωτάθλημα της Α΄ Κατηγορίας και κέρδισε την άνοδο στην Γ΄ Εθνική. Αγωνίστηκε στο ερασιτεχνικό πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής κατηγορίας από την περίοδο 2017–18 μέχρι και την 2019–20. Την περίοδο 2020-2022 αγωνίστηκε ξανά στο πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Ηλείας. Την σεζόν 2022–23 αγωνίστηκε πάλι στην Γ΄ Εθνική, χωρίς βέβαια να γλυτώσει τον υποβιβασμό. 

Τίτλοι

1 Πρωτάθλημα Β΄ Εθνικής: (1995)

1 Πρωτάθλημα Γ΄ Εθνικής: (1994)

2 Πρωταθλήματα Δ΄ Εθνικής: (1990, 2010)

6 Πρωταθλήματα Ε.Π.Σ. Ηλείας: (1970, 1971, 1976, 1989, 2017, 2022)

9 Κύπελλα Ε.Π.Σ. Ηλείας: (1970, 1971, 1978, 1979, 1981, 1982, 1988, 2008, 2017)

2 Πρωταθλήματα περιφερειακού Ε.Π.Σ. Πατρών: (1963, 1965) 

Ευρωπαϊκοί αγώνες

Στην μακρόχρονη ιστορία του ο Πανηλειακός έχει δώσει πληθώρα φιλικών αγώνων με σωματεία άλλων ευρωπαϊκών κυρίως χωρών, μεταξύ των οποίων ομάδες όπως οι: Ραπίντ Βιέννης, Φιρστ Βιέννα, ΣΚ Μπρέγκεντς (Αυστρία), Μέτσελερ Μονάχου, ΣΚ Φράιμπουργκ, Τ.Σ.Φ. Ντίτσινγκεν, Φράιμπουργκερ ΦΚ, Τ.Σ.Φ. Μπράουνλιγκεν (Γερμανία), Α.Σ.Ν. Άστρεα Σαβόνα 1907, ΑΣ Αβελλίνο 1912, Βίρτους Εντέλα, Νοβάρα Κάλτσιο, Α.Σ.Ν. Σέρα Ρίκο 1971, (Ιταλία), ΚΣ Μαρίτιμο (Πορτογαλία), ΦΚ Σλομπόντα Ούζιτσε, ΦΚ Μάτσβα Σάμπακ (Σερβία), ΦΚ Στεάουα Βουκουρεστίου, ΦΚ Άρτζες Πιτέστι (Ρουμανία), ΜΤΚ Βουδαπέστης (Ουγγαρία), Κ.Σ. Πέτρο Πουότσκ (Πολωνία), Λοκομοτίβ Σόφιας, Π.Φ.Κ. Μάρεκ Ντουπνίτσα, ΦΚ Μπάνκια (Βουλγαρία), Πέρα Κλουμπ (ελληνική ομάδα της Κωνσταντινούπολης) και άλλες.

Ο πρώτος αγώνας κόντρα σε ομάδα άλλης χώρας ήταν αυτός στις στις 25 Ιανουαρίου 1959 κόντρα στην αυστριακή Ραπίντ Βιέννης, η οποία μάλιστα ήταν και η πρωταθλήτρια Αυστρίας το έτος 1957 καθώς και το 1960 και αποτέλεσε σπουδαίο αθλητικό γεγονός για την περιοχή. Καλύφθηκε μάλιστα και από τον Αθηναϊκό τύπο. Τον αγώνα παρακολούθησαν χιλιάδες κόσμου και εξέχουσες προσωπικότητες της περιοχής, καθώς και φίλαθλοι από άλλες περιοχές της Πελοποννήσου, ενώ η ομάδα της Ραπίντ Βιέννης επισκέφτηκε και τον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο της Αρχαίας Ολυμπίας. Η ομάδα του Πανηλειακού ηττήθηκε με σκορ 0-1 σε έναν αγώνα με πλούσιο θέαμα. Το διοικητικό συμβούλιο του Πανηλειακού παρέθεσε δείπνο στην φιλοξενούμενη ομάδα μετά τον αγώνα ως δείγμα φιλοξενίας

Η πρώτη νίκη ήρθε στις 9 Απριλίου 1961 κόντρα στην Μέτσελερ Μονάχου, η οποία ήταν η ομάδα της ομώνυμης γερμανικής εταιρίας που κατασκεύαζε ελαστικά για αυτοκίνητα. Τον αγώνα παρακολούθησαν χιλιάδες κόσμου, η εξέλιξη του ήταν εντυπωσιακή με το ημίχρονο να λήγει με σκορ 4-2 υπέρ του Πανηλειακού, ενώ το τελικό αποτέλεσμα θύμιζε Αγγλικό ματς με σκορ 6-4 υπέρ του Πανηλειακού. Οι Γερμανοί μάλιστα αποκόμισαν τις καλύτερες εντυπώσεις προσκαλώντας την ομάδας μας σε αγώνα ρεβάνς στην δυτική Γερμανία, πρόσκληση η οποία περιελάμβανε την κάλυψη του 1/2 των εξόδων της ομάδας για το ταξίδι καθώς και θα μεσολαβούσε στο να κλείσει άλλους δύο φιλικούς αγώνες του Πανηλειακού με Γερμανικά σωματεία. Εν τέλει όμως τα έξοδα και οι επαγγελματικές υποχρεώσεις των ποδοσφαιριστών του Πανηλειακού αφού το ποδόσφαιρο εκείνην την εποχή λειτουργούσε σε καθαρά ερασιτεχνική βάση δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση του ταξιδιού αυτού. 

Φίλαθλοι

Ο πρώτος οργανωμένος σύνδεσμος φιλάθλων Πανηλειακού δημιουργήθηκε στις 14/1/1961 («Η Νομαρχιακή επιτροπή ενέκρινε την ίδρυση συνδέσμου φιλάθλων του Πανηλειακού», εφημερίδα ΑΥΓΗ) και αποτελεί σίγουρα έναν από τους πρώτους οργανωμένους συνδέσμους επαρχιακής ομάδας. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 στην υποστήριξη της ομάδας θα πρωταγωνιστήσουν οι οπαδοί της «Μικρής κερκίδας», οι οποίοι μάλιστα είχαν τυπώσει μπλούζες της μικρής κερκίδας, φορούσαν κασκόλ και φώναζαν συνθήματα. Ήταν δηλαδή κατά μια έννοια οι πρώτοι ''ultras'' της ομάδας. Με την ανακατασκευή του γηπέδου το 1971 θα έρθει και το τέλος της μικρής κερκίδας. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 θα κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα πανό και σημαίες. Το έτος 1982 νεαροί θα συγκροτήσουν έναν νέο πυρήνα στην θύρα 3. Έκτοτε θα αναρτούν ένα πανό το οποίο έγραφε Πανηλειακός θύρα 3 ακολουθώντας έτσι τα Ελληνικά οπαδικά πρότυπα που ήθελαν τους οπαδούς να ονομάζουν τους πυρήνες τους σύμφωνα με την θύρα στην οποία έβλεπαν τους αγώνες. Επίσης τα πρώτα καπνογόνα θα κάνουν την εμφάνισή τους την περίοδο αυτήν και το τύμπανο θα δίνει τον ρυθμό για τα συνθήματα.

Δύο από τις μεγαλύτερες εξορμήσεις των φιλάθλων του Πανηλειακού αποτελούν: ο αγώνας στο Άργος στις 17 Μαΐου 1970 κόντρα στην ομάδα του Παναργειακού, όταν 2 αμαξοστοιχίες με 20 βαγόνια, εκατοντάδες αυτοκίνητα καθώς και λεωφορεία μετέφεραν περίπου 6.000 Πυργιώτες στην πρωτεύουσα της Αργολίδας καθώς και ο αγώνας στις 12 Ιουλίου 1970 στο ουδέτερο γήπεδο στο Αιγάλεω, στον αγώνα κόντρα στην ομάδα του Άρη Αγίου Κωνσταντίνου, όπου σύμφωνα με τον τύπο της Φθιώτιδας από τους συνολικά 10.000 θεατές που παρακολούθησαν τον αγώνα οι 8.000 ήταν Πυργιώτες.

Επίσης την περίοδο 1981–82, στον αγώνα στις 21 Μαρτίου 1982 του Πανηλειακού κόντρα στην ομάδα του Πανναυπλιακού πάνω από 1.000 φίλοι της ομάδας ακολούθησαν την ομάδα στο Ναύπλιο, ενώ και στον αγώνα της τελευταίας αγωνιστικής στις 16 Μαΐου 1982 κόντρα στην ομάδα του Πέλοπα Κιάτου στο ουδέτερο γήπεδο του Βέλου 3.000 Πανηλειακοί συνόδεψαν την ομάδα.

Βεβαίως και την δεκαετία του 90 και μετέπειτα με την αγωνιστική άνοδο της ομάδας θα ακολουθήσουν μεγάλες εκδρομές και ο κόσμος θα ακολουθήσει την ομάδα από την Κρήτη μέχρι και την Θράκη.

Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο 1989–90 ο κόσμος του Πανηλειακού είχε δημιουργήσει ένα μεγάλο ρεκόρ, καθώς είχαν συνολικά κοπεί 48.623 εισιτήρια στα εντός έδρας παιχνίδια, κάνοντάς έτσι τον Πανηλειακό την ομάδα με τις μεγαλύτερες εισπράξεις από όλα τα σωματεία Β΄, Γ΄ και Δ΄ εθνικής ξεπερνώντας ακόμα και 3 ομάδες Α΄ Εθνικής. 

Σύλλογος Φίλων Πανηλειακού (RED BOYS 1996)

Παρουσία οργανωμένων φιλάθλων του Πανηλειακού υπάρχει στον Πύργο από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 με την ''μικρή κερκίδα'' όπως την έλεγαν οι οργανωμένοι της εποχής και αργότερα το 1982 με την ίδρυση της Θύρας 3, πλέον πρωτεργάτης στην οργάνωση των φιλάθλων είναι ο στεγασμένος Σύλλογος Φίλων Πανηλειακού (RED BOYS CLUB EST. 1996) καθώς και το Athens Club , όπου από το 1994 είναι ένας ανεπίσημος σύλλογος των απανταχού Πανηλειακών στην Αθήνα. 

Τμήμα ποδοσφαίρου γυναικών

Ο Πανηλειακός Α.Ο. Πύργου το 2012 ίδρυσε τμήμα ποδοσφαίρου γυναικών.

Τη σεζόν 2013–14 δήλωσε συμμετοχή στην Γ΄ Εθνική και ο πρώτος επίσημος αγώνας στην ιστορία του γυναικείου τμήματος του συλλόγου ήταν με τον Π.Α.Σ. Ροδιά Ξυλοκάστρου στο Ξυλόκαστρο με αποτέλεσμα 1-1 για την 1η αγωνιστική του 3ου ομίλου. Στην πρώτη της παρουσία σε επίσημο πρωτάθλημα, η γυναικεία ομάδα του Πανηλειακού κατάφερε να αναδειχθεί πρωταθλήτρια του 3ου ομίλου και να κερδίσει την άνοδο στην Β΄ Εθνική.

Διατηρήθηκε στην Β’ Εθνική από τη σεζόν 2014–15 έως και τη σεζόν 2017–18, κατά την οποία έδωσε μάχη για την άνοδο στην Α’ Εθνική, αλλά δε τα κατάφερε,τερματίζοντας στη 2η θέση του 3ου ομίλου, ενώ τη σεζόν 2018–19 έμεινε εκτός αγωνιστικής δράσης, καθώς δε δήλωσε συμμετοχή σε κανένα πρωτάθλημα 

Παγκόσμια Ημέρα Της Γυναίκας(ΚΥΡΙΑΚΗ 8 ΜΑΡΤΙΟΥ, 18.00, LIQUID ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΗ ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)(ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)

Γιορτή της Γυναίκας(ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΜΑΡΤΙΟΥ, 20.30, ΤΑΒΕΡΝΑ ΜΗΛΙΟΣ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΗ ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)(ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)

Δ. Ε. ΣΚΙΛΛΟΥΝΤΟΣ(ΔΗΜΟΣ ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑΣ - ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)

Ο Δήμος Σκιλλούντος συστάθηκε με την παρ. 15.18 του άρθρου 1 του Ν. 2539/1997 [ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ], ο οποίος δημοσιεύθηκε στο αριθ. ΦΕΚ 244/4-12-1997.

Αποτελείται από την έδρα τα Κρέστενα και 15 Δημοτικά Διαμερίσματα, τα οποία είναι: Βρίνα, Γραίκα, Γρύλλος, Διάσελλα, Καλυβάκια, Καλλίκωμο, Κ. Σαμικό, Μακρίσια, Πλουτοχώρι, Πλατιάνα, Ράχες, Σαμικό, Σκιλλουντία, Τρυπητή και Φρίξα.

Ο Δήμος Σκιλλούντος βρίσκεται στο νότιο τμήμα του Νομού Ηλείας και συνορρεύει: Βόρρεια με τον ποταμό Αλφειό, Βορρειανατολικά με τον ποταμό Αλφειό, Νότια με το Δήμο Ζαχάρως, Νοτιοανατολικά με το Δήμο Αλιφείρας, Δυτικά με το Ιόνιο πέλαγος και Βορρειοδυτικά με το Δήμο Βώλακος.

Ο Δήμος Σκιλλούντος είναι ο τρίτος Δήμος του Νομού Ηλείας από πλευράς πληθυσμού και ο δεύτερος Δήμος από πλευράς έκτασης.Η έδρα του Δήμου, τα Κρέστενα βρίσκονται από οδικής απόψεως στην κομβική θέση μεταξύ της Αρχαίας Ολυμπίας, του Ναού του Επικουρείου Απόλλωνα και της θάλασσας, ενώ συνδέεται οδικώς και με την πρωτεύουσα του Νομού Ηλείας, τον Πύργο.

Ο πληθυσμός του Δήμου, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, ανέρχεται στους 15.931 κατοίκους και διαρθρώνεται κυριώς σε αγροτοκτηνοτροφικό και ελάχιστα αστικό πληθυσμό, που τους θερινούς μήνες αυτός διπλασιάζεται.

Η έκταση του Δήμου αγγίζει τα 200.000 στρέμματα και διαρθρώνεται σε πεδινές και ημιορεινές εκτάσεις. Πιο συγκεκριμένα οι οικισμοί καταλαμβάνουν 12.000 στρέμματα, οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις 123.000 στρέμματα, οι δασικές εκτάσεις 50.000 στρέμματα, οι βοσκότοποι 12.000 στρέμματα και οι υδάτινες εκτάσεις 3.000 στρέμματα.

Δημοτικό Διαμ/σμα  Πληθυσμός

Κρέστενα 5.783

Βρίνα 741

Γραίκα 406

Γρύλλος 450

Διάσελλα 680

Καλλίκωμο 1.318

Καλυβακιά 519

Κ. Σαμικό 531

Μακρίσια 1.965

Πλατιάνα 603

Πλουτοχώρι 347

Ράχες 361

Σαμικό 563

Σκιλλουντία 550

Τρυπητή 591

Φρίξα 523

ΣΥΝΟΛΟ 15.931

Τα όργανα Διοίκησης του Δήμου είναι ο Δήμαρχος, το Δημοτικό Συμβούλιο, που αποτελείται από 21 μέλη και η Δημαρχιακή Επιτροπή, που αποτελείτε από 7 μέλη.

Ο Δήμος Σκιλλούντος διαθέτει σημαντικούς Αρχαιολογικούς χώρους, όπως το Ναό της Αθηνάς στο Δημοτικό Διαμέρισμα Σκιλλουντίας, την Αρχαία Σαμία στο Δημοτικό Διαμέρισμα Κ. Σαμικού, το Αρχαίο Αίπυ στο Δημοτικό Διαμέρισμα Πλατιάνας και τη Μονή Ίσοβας στο Δημοτικό Διαμέρισμα Τρυπητής.

Στον τομέα της Εκπαίδευσης διαθέτει ένα Ενιαίο Λύκειο, ένα Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο, δύο Γυμνάσια, Δημοτικά Σχολεία, ένα Ειδικό Δημοτικό Σχολείο, Νηπιαγωγεία, Παιδικούς Σταθμούς, Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπ/σης, καθώς και Μαθητική Εστία.

Στον τομέα του Πολιτισμού υπάρχουν αρκετές Πολιτιστικές Εκδηλώσεις Πανελλήνιας εμβέλειας, όπως «η Γιορτή της Σταφίδας» στην Κρέστενα του Συλλόγου Φιλοπροόδων Κρεστένων, «Όταν Γιορτάζουν οι Θεοί» στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μακρισίων και αρκετές τοπικού περιεχομένου, ενώ στον τομέα του Αθλητισμού διακρίνεται ο ιστορικός Σύλλογος «ΞΕΝΟΦΩΝ» της Κρέστενας και αρκετές αθλητικές ομάδες σε πολλά Δημοτικά Διαμερίσματα του Δήμου.

Στην έδρα του Δήμου τα Κρέστενα υπάρχει Νοσοκομείο και Δημόσιες Υπηρεσίες όπως: Πυροσβεστική Υπηρεσία, Δασαρχείο, Ι.Κ.Α., ΕΛ.ΤΑ., Ένωση Αγροτικών Συν/σμών και Κτηνιατρείο. 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ

Ο Δήμος Σκιλλούντος είναι ένας τόπος με μοναδική ιστορική διαδρομή , που ξεκινά πολύ νωρίς από την λίθινη εποχή. Σε κάθε σημείο του ανασαίνουν η ιστορία και οι μύθοι της Ελλάδας. Μόνο ο πανέμορφος Αλφειός , το ποτάμι που κατέχει περίοπτη θέση στην Ελληνική μυθολογία, χωρίζει τη γη του Σκιλλούντα απ’ την Ιερή άλτη της Ολυμπίας.

Ο Ξενοφών , το Αίπυ, η Μινυακή εξάπολη που αποτέλεσε την αρχαιότερη κοιτίδα του θεσμού της εκεχειρίας, ο απελευθερωτικός επαναστατικός αγώνας του 1821 τα πάντα μαρτυρούν τη σπουδαιότητα του τόπου μας , όπως σφυρηλατήθηκε στο αμόνι της ιστορίας.

Ιστορική Αναδρομή

Η περιοχή του Δήμου Σκιλλούντος όπως και η ευρύτερη περιοχή της επαρχίας Ολυμπίας ήταν κατοικημένη από τη λίθινη εποχή(6000 2.7000π.χ.)

Πρώτοι κάτοικοι αναφέρονται οι πελασγοί που αργότερα ονομάζονται Παρωρεάτες και Καύκωνες.

Σύμφωνα με τη μυθολογία η καταγωγή τους ανάγεται στο Πελασγό , γιο της Γης , ενώ στο βουνό Λαπίθας , στο χωριό του Σκιλλούντα έγινε η μαχη Λαπιθών και Κενταύρων

Επόμενοι κάτοικοι της οι Θεσσαλοί Νηλείδες, το κράτος των οποίων κατέκλυσαν οι Μινύες, απόγονοι των Αργοναυτών που έκτισαν πόλεις με οχυρές ακροπόλεις και αποτέλεσαν την Μινυακή εξάπολη ,την πρώτη ομοσπονδία Πόλεων με κέντρο της την Αρχαία Σαμία. Σ’ αυτή άνηκε και υο ‘το Αίπυ το καλοχτισμένο’ που ο Όμηρος αναφέρει ότι πήρε μέρος στην Τρωική εκστρατεία, ερείπια του οποίου σώζονται στο όρος Λαπίθας, στο Δ.Δ. Πλατιάνας.

Συνδετικός κρίκος τους η λατρεία μιας θαλάσσιας θεότητας, του Ποσειδώνα , ιερό του οποίου ίδρυσαν στην παραλία της αρχαίας Σαμίας, το «Ποσίδειον».

Το 240 π.Χ. ο Πολυσπέρχων ο Αιτωλός καταλαμβάνει την περιοχή και αχυρώνει το κάστρο της Αρχαίας Σαμίας , ενώ το 219 π.Χ. η περιοχή κατακτάται από το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλλιπο τον Έ που τερματίζει το συμμαχικό πόλεμο και διορίζει διοικητή τον Ακαρνάνα Λάδικον.

Τελικά το 146 π.Χ. κατακτάται από τους Ρωμαίους και περιέρχεται στην διοίκηση της Αχαiας.Ο Παυσανίας επισκέπτεται την Περιοχή από το 165-175 μ.Χ. και μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες.

Ελάχιστες πληροφορίες υπάρχουν για τους βυζαντινούς χρόνους. Αρχικά επελαύνουν οι Βησιγότθοι, τους οποίους αποκρούει ο βυζαντινός στρατηγός Στελίχωνας, ενώ κατά τον 6ο , 7ο και μέχρι τον 9ο αι. παρατηρούνται αποικήσεις Σλάβικες που αλλάζουν πολλά τοπωνύμια . Μετά την άλωση της πόλης το 1204 οι Φράγκοι φθάνουν και στην Πελοπόννησο και την κυριεύουν ολόκληρη.Οι κάτοικοι αγωνίζονταιι να τους διώξουν και απόδεικη αυτού είναι η πυρπόληση από τα βυζαντινά στρατεύματα της Φράγκικης εκκλησίας Μονή στην Τρυπητή το 1263.

Ο Σκιλλούντος κατακτάται από τους Τούρκους , το 1459.Ακολουθεί μια μικρή περίοδος Ενετοκρατίας από το 1684-1715 που δημιουργεί ελπίδες για καλύτερες συνθήκες διαβίςσης,, το 1715 όμως περνά και πάλι στους Τούρκους.

Στον αγώνα του 1821 ολόκληρος ο Σκιλλούντος παίρνει μέρος. Μετά τη δημιουργία ελεύθερου ελληνικού κράτους αναγνωρίζεται επαρχία Ολυμπίας το 1833 και ο Δήμος Σκιλλούντος το 1835. 

(ΠΟΛΗ - ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)

(ΚΡΕΣΤΕΝΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα των Κρεστένων έχει έκταση 14.776στρ. και πληθυσμό 5.783 κατοίκους.

(ΒΡΙΝΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα της Βρίνας έχει έκταση 15.851στρ. και πληθυσμό 741κατοίκους.

(ΓΡΑΙΚΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Γραίκα έχει έκταση 15.501στρ. και πληθυσμό 406 κατοίκους.

(ΓΡΥΛΛΟΣ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Γρύλλου έχει έκταση 12.30στρ. και πληθυσμό 450 κατοίκους.

(ΔΙΑΣΕΛΛΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα των Διασέλλων έχει έκταση 18.549στρ. και πληθυσμό 680 κατοίκους.

(ΚΑΛΛΙΚΩΜΟ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Καλλικώμου έχει έκταση 17.275στρ. και πληθυσμό 1.318 κατοίκους.

(ΚΑΛΥΒΑΚΙΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα των Καλυβακίων έχει έκταση 9.275στρ. και πληθυσμό 519 κατοίκους.

(Κ. ΣΑΜΙΚΟ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Κ. Σαμικού έχει έκταση 10.801στρ. και πληθυσμό 531 κατοίκους.

(ΜΑΚΡΙΣΙΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα των Μακρισίων έχει έκταση 21.877στρ. και πληθυσμό 1.965 κατοίκους.

(ΠΛΑΤΙΑΝΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα της Πλατιάνας έχει έκταση 16.103στρ. και πληθυσμό 603 κατοίκους.

(ΠΛΟΥΤΟΧΩΡΙ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Πλουτοχωρίου έχει έκταση 6.200στρ. και πληθυσμό 347 κατοίκους.

(ΡΑΧΕΣ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα των Ραχών έχει έκταση 2.775στρ. και πληθυσμό 361 κατοίκους.

(ΣΑΜΙΚΟ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα του Σαμικου έχει έκταση 7.050στρ. και πληθυσμό 563 κατοίκους.

(ΣΚΙΛΛΟΥΝΤΙΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα της Σκιλλουντίας έχει έκταση 9.800 και πληθυσμό 550 κατοίκους.

(ΤΡΥΠΗΤΗ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα της Τρυπητής έχει έκταση 8.675στρ. και πληθυσμό 591 κατοίκους.

(ΦΡΙΞΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα της Φρίξης έχει έκταση 7.600στρ. και πληθυσμό 523 κατοίκους.  

ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ

Ο επισκέπτης στο Δήμο Σκιλλούντος εχει την δυνατότητα να γευτεί παραδοσιακά φαγητά της περιοχής και κυνήγι (καγιανά, κοτόπουλο, αγριογούρουνο)και ψάρι στα παραλιακά καταστήματα.

Επίσης ένα δίκτυο οικογενειακών επιχειρήσεων του δίνει τη δυνατότητα να προμηθευτεί αγνά προϊόντα από εγκατεστημένες μονάδες(αρωματικά φυτά, αιθέρια έλαια, τσιγαρίδες , ξηρούς καρπούς,ελαιόλαδο,γαλοκτομικά, μέλι, βιολογικό κρασί κ. α.) με πιστοποιημένη προέλευση.

(Νοσοκομείο Κρεστένων)

Τηλέφωνα:2625022429 2625023500 

(ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ) 

Τηλ. 2625025700 

(ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ)

Βοήθεια στο Σπίτι 2625022940

Δημαρχείο 2625023766 2625023763 2625023666 2625023220

2625024444 2625022251 Fax: 2625023666

Κτελ 2625022228

Κ.Ε.Π. 26250 25717,Fax: 2625025723

Πυροσβεστική Υπηρεσία 2625022199

Ταξί 2625022940

Νοσοκομείο 2625022222

Ε.Λ.Τ.Α. 2625022235 

(ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΥ ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑΣ - ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΑΡΧΟΥ 2625023763 2625023766 2625023666

ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ 2625360030

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ 2625360023 2625025243

ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2625360033

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 2625023554 2625023554

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ, ΥΔΡΕΥΣΗΣ 2625023220

ΤΜΗΜΑ ΚΕΠ 2525360110 2625360108 2625025717 2625025723

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 2625024647 2625024647

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΑΝΤΩΠΟΛΕΙΟ 2625023888 2625023888

ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ 2625025700

(N.Π.Δ.Δ Πολιτισμού, Αθλητισμού, Κοινωνικής Πρόνοιας & Αλληλεγγύης Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεστένων)

Τηλ. Επικοινωνίας : 26250-22370

 

 

 

 

Δ. Ε. ΑΛΙΦΕΙΡΑΣ(ΔΗΜΟΣ ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑΣ - ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ)

Με έδρα την Καλλιθέα, ο Δήμος Αλιφείρας έχει πληθυσμό 3.829 κατοίκους και έκταση 110000 στρέμματα.

Χαρακτηριστικός ορεινός δήμος της Ηλείας η Αλιφείρα, διαθέτει πλούσιο δασικό περιβάλλον και οι κύριες καλλιέργειές του είναι η ελιά και τα αμπέλια, ενώ διαθέτει εξαιρετικά ανεπτυγμένη κτηνοτροφία.

Λόγω της μεγάλης έκτασης και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της τοπικής οικονομίας υπάρχουν πολλοί οικισμοί, αρκετοί από του οποίους έχουν σημαντικά παραδοσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Οι οικισμοί αυτοί είναι Καλλιθέα, Αλιφείρα, Αμυγδαλιές, Βρεστό, Λιβαδάκι, Μυρώνια, Μπαρακίτικα, Πευκίο, Κάτω Αμυγδαλιές, Αγ. Ηλίας, Κεραμίδι, Κράνα, Παλαιοχώρι, Λογγό, Πτελέα, Ράπτη, Αγ. Βλάσης, Κλήμα και Ράμα.

Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να επισκεφθεί ένα πλήθος αξιοθέατων όπως ο Ναός της Αθηνάς στην αρχαία Αλιφείρα, το Φαράγγι του Τρίτωνα στις Αμυγδαλιές και στην Αλιφείρα, ο αρχαιολογικός χώρος Βρεστού στη θέση «Γαρδίκι» το δάσος Ταχοβουνίου στην Καλλιθέα κα στο Λιβαδάκι, η Ιερά Μονή Σεπετού στην Αλιφείρα, το πετρογέφυρο Μακαρουνάς και η πηγή « Στρίγγλα» στο Λιβαδάκι, το πετρογέφυρο Τσεμπερούλας στον οικισμό Μπαρακίτικων και οι παραδοσιακοί νερόμυλοι στα Μυρώνια και στις Αμυγδαλιές.  

(ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΑΛΙΦΕΙΡΑΣ)

Ο Δήμος Αλιφείρας έχει (πραγματικό) πληθυσμό 3.829 κατοίκους και έκταση 96.678 στρέμματα. Περιλαμβάνει τα παρακάτω Δημοτικά Διαμερίσματα.

(ΚΑΛΛΙΘΕΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα Καλλιθέας έχει πληθυσμό 1.101 κατοίκους και περιλαμβάνει την Καλλιθέα(1.008 κάτοικοι) και τα Μπαρακίτικα(93 κάτοικοι).

(ΑΛΙΦΕΙΡΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα Αλιφείρας έχει πληθυσμό 313 κατοίκους και περιλαμβάνει την Αλιφείρα(1.008 κάτοικοι),πρωτεύουσα του Δήμου και το Πευκί(54 κάτοικοι).

(ΑΜΥΓΔΑΛΙΕΣ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα Αμυγδαλέων έχει πληθυσμό 831 κατοίκους και περιλαμβάνει τις Κάτω Αμυγδαλιές(406 κάτοικοι),τον Άγιο Ηλία(0 κάτοικοι), τις Αμυγδαλιές(140 κάτοικοι),το Κεραμίδι(97 κάτοικοι),την Κρανά(188 κάτοικοι) και το Παλαιοχλωρι.

(ΒΡΕΣΤΟ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα Βρεστού έχει πληθυσμό 436 κατοίκους και περιλαμβάνει το Βρεστό(373 κάτοικοι) και τον Λόγγο(63 κάτοικοι).

(ΛΙΒΑΔΑΚΙ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα Λιβαδακίου έχει πληθυσμό 347 κατοίκους και περιλαμβάνει το Λιβαδάκι(154 κάτοικοι), την Πτελέα(71 κάτοικοι) και τον Ράπτη(122 κάτοικοι).

(ΜΥΡΩΝΙΑ)

Το Δημοτικό Διαμέρισμα Μυρωνίων έχει πληθυσμό 801 κατοίκους και περιλαμβάνει τα Μυρώνια(386 κάτοικοι),τον Άγιο Βλάσσιο(107 κάτοικοι), το Κλήμα(232 κάτοικοι) και το Ράμα(76 κάτοικοι). 

(ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ - ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΑΛΙΦΕΙΡΑΣ)

Η αρχαία πόλη Αλίφειρα βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του Νομού Ηλείας, νοτίως της κοιλάδας του Αλφειού και νοτιοδυτικά της ομώνυμης σημερινής κοινότητας. Στην αρχαιότητα ανήκε στο Κυνουραίων ή Κυνουρίων τμήμα της Αρκαδίας, το οποίο βρισκόταν στα σύνορα με την Τριφυλία. Η πόλη της Αλίφειρας διαδραμάτισε σπουδαίο ιστορικό ρόλο ενώ αποτελεί μία σημαντική αρχαία ακρόπολη του σημερινού Νομού Ηλείας. Το όνομά της είναι μάλλον προελληνικό και σχετίζεται με τον Αλίφηρο, έναν από τους πενήντα γιους του Λυκάονος, που θεωρείται ως ο μυθικός ιδρυτής της. Η περίοδος ζωής της εκτείνεται από την ύστερη αρχαϊκή έως τη ρωμαϊκή εποχή όπως μαρτυρούν τα αρχιτεκτονικά της λείψανα, με ακμή κατά την κλασική και την ελληνιστική εποχή. Μνημονεύεται από τον Πολύβιο (VI.78) και τον Παυσανία (VIII.26.5-7).

Το οχυρωμένο τμήμα της αρχαίας πόλης (ακρόπολη) καταλαμβάνει την κορυφή μίας λοφοσειράς. Τα πιο σημαντικά μνημεία της αρχαίας Αλίφειρας που μνημονεύονται και από τον Παυσανία, είναι το ιερό της Αθηνάς και το ιερό του Ασκληπιού.

Οι ανασκαφές δεν έχουν δώσει έως σήμερα ενδείξεις προϊστορικής κατοίκησης. Τα αρχαιότερα κινητά ευρήματα ανάγονται στη γεωμετρική εποχή. Η πόλη της Αλίφειρας και το ιερό της Αθηνάς θα πρέπει να υπήρχαν ήδη από τον 6ο - 5ο αι. π.Χ. Κατά τον 4ο αι. π.Χ. κτίζεται το Ασκληπιείο στο δυτικό τμήμα της οχυρωμένης πόλης. Την ίδια περίοδο η πόλη θα πρέπει να προσχώρησε στο Κοινό των Αρκάδων μετά την ήττα των Λακεδαιμονίων στη μάχη των Λεύκτρων (371 π.Χ.) και να συμμετείχε στο συνοικισμό της Μεγαλόπολης, οπότε ελαττώθηκε και ο πληθυσμός της.

Ο 3ος αι. π.Χ. αποτελεί περίοδο ακμής για την πόλη, όπως μαρτυρεί η κατασκευή πολυτελών τάφων. Έως το 244 π.Χ. η πόλη τελεί υπό τη διοίκηση της Μεγαλόπολης, ενώ μετά παραχωρείται στο κράτος της Ήλιδας μέχρι που πολιορκείται και καταλαμβάνεται από το Μακεδόνα βασιλιά Φίλιππο Ε΄ κατά τη διάρκεια του Συμμαχικού Πολέμου (219 π.Χ.). Το 207 π.Χ. προσαρτάται εκ νέου στη Μεγαλόπολη, ενώ από το 191 π.Χ. στην Αχαϊκή Συμπολιτεία, οπότε και κόβει δικό της νόμισμα. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή η πόλη ανήκει στη μεγάλη ρωμαϊκή επαρχία της Αχαΐας.

Η θέση φαίνεται πως εγκαταλείπεται κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, ενώ αργότερα κτίζεται πάνω στον πρόναο του ναού της Αθηνάς μονόκλιτο ναΰδριο της Αγίας Ελένης. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας κτίζεται στη βόρεια πλαγιά του λόφου σταυρεπίστεγος ναός του Αγίου Νικολάου. Παλιοί περιηγητές όπως οι Leake, Cramer, Ross, και Curtius είχαν ταυτίσει την τειχισμένη ακρόπολη με την αρχαία Αλίφειρα.

Η Αλίφειρα ήρθε στο φως μετά τις ανασκαφές του καθηγητή Ορλάνδου κατά τα έτη 1932 - 1933. Οι αρχαιολογικές έρευνες στη συγκεκριμένη θέση έχουν αποκαλύψει αξιόλογα αρχιτεκτονικά λείψανα και πλήθος κινητών ευρημάτων.

(ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ)

Ναόσχημοι τάφοι

Η νεκρόπολη της αρχαίας Αλίφειρας εκτεινόταν στα ανατολικά και νότια της ακρόπολης. Οι μνημειώδεις τάφοι ήταν οικογενειακοί ή χρησίμευαν ως πολυάνδρια για νεκρούς πολέμου. Διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: με αετωματική επίστεψη και με επιτύμβιο ναΐσκο. Όλοι οι τάφοι (Α-Ζ) βρέθηκαν συλημένοι.

Το πιο χαρακτηριστικό και καλύτερα διατηρούμενο ταφικό μνημείο (Α) της πρώτης κατηγορίας είναι γνωστό ως "τάφος του Σεθέα" και βρίσκεται κοντά στο δημόσιο δρόμο που συνδέει τη σημερινή Αλίφειρα με την Ανδρίτσαινα. Στο εμπρόσθιο μέρος διαμορφώνεται υπαίθρια αυλή ή προθάλαμος με δύο τοίχους αντιστήριξης στα πλάγια. Το ναόσχημο μνημείο είναι λαξευμένο στο βράχο και έχει ελεύθερη μόνο την πρόσοψη, η οποία φέρει πέντε πεσσούς και τριγωνικό αέτωμα. Πίσω από τα τέσσερα ορθογώνια ανοίγματα που σχηματίζονται ανάμεσα στους πεσσούς, διαμορφώνονται ισάριθμες νεκρικές θήκες που μετά τον ενταφιασμό κλείνονταν στην πρόσοψη με λίθινες πλάκες. Στο εμφανέστερο σημείο του τάφου, στον μεσαίο από τους πέντε πεσσούς, υπάρχει επίγραμμα για τον νεκρό Σεθέα. Σε άλλα σημεία της πρόσοψης και κυρίως στο επιστύλιο είναι χαραγμένα τα ονόματα των υπολοίπων νεκρών, με ή χωρίς το τυπικό "χαίρε". Ανάμεσα στα ονόματα αυτά υπάρχουν και ορισμένα γυναικεία, στοιχείο που οδηγεί στο συμπέρασμα πως ο τάφος ήταν οικογενειακός και χρησιμοποιήθηκε για μεγάλο διάστημα. Μετά τους διαδοχικούς ενταφιασμούς το μνημείο καλυπτόταν με χώμα.

Παρόμοιας μορφής είναι ο "Τάφος Β" που ανασκάφηκε αρκετά νοτιότερα του πρώτου μνημείου. Στο εμφανέστερο σημείο του μνημείου, στους πεσσούς, είχαν χαραχθεί και εδώ τα ονόματα των νεκρών. Στην ίδια κατηγορία ανήκει ο "Τάφος Γ" που είναι μάλλον πρωιμότερος (τέλη 4ου ή αρχές 3ου αι. π.Χ.) και ο "Τάφος Δ".

Αρκετά διαφορετική μορφή παρουσιάζει ο "Τάφος Ε" που στην κάτοψη του έχει σχήμα ανοικτού ''πι'', σχηματίζει δηλαδή ορθογώνια εξέδρα. Στο άνω μέρος έφερε επιτύμβιο ναΐσκο με χαραγμένα τα ονόματα ενός ζευγαριού και χαμένη σήμερα γραπτή ή γλυπτή απεικόνισή τους στο βάθος. Το μνημείο αυτό με την εξέδρα και το ναΐσκο παρουσιάζει περισσότερες ομοιότητες με τους τάφους του αττικού Κεραμεικού. Στην ίδια κατηγορία ανήκει ο "Τάφος Ζ".

Τα ναόσχημα ταφικά μνημεία της Αλίφειρας ήταν τα πρώτα που εντοπίστηκαν στην Πελοπόννησο, ενώ έως τότε ήταν γνωστά μόνο από τη Μακεδονία και τη Μικρά Ασία. Μπορεί να κατασκευάστηκαν υπό μακεδονική επίδραση, κατά την περίοδο της μακεδονικής κυριαρχίας στην Πελοπόννησο, στα τέλη του 4ου και στον 3ο αι. π.Χ.Ναός Αθηνάς

Ναός Αθηνάς

Ο ναός της Αθηνάς που μνημονεύεται από τον Παυσανία, αποτελεί το αρχαιότερο και σημαντικότερο μνημείο της αρχαίας Αλίφειρας. Τα λείψανά του κυριαρχούν στο άνδηρο του ιερού της θεάς, το οποίο βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της οχυρωμένης πόλης, αμέσως κάτω από την ακρόπολη, και είχε πρόσβαση από τα ανατολικά μέσω ενός κλιμακωτού αναλήμματος. Ο ναός είναι δωρικός περίπτερος και χρονολογείται στα 500-490 π.Χ. Έχει προσανατολισμό βορρά-νότο, αποκλίνει δηλαδή από τον τυπικό προσανατολισμό των αρχαίων ελληνικών ναών είτε λόγω του διαθέσιμου χώρου είτε μίας συνήθειας που απαντά και σε άλλα μέρη της αρχαίας Αρκαδίας.

Ο ναός της Αθηνάς παρουσιάζει αρκετά αρχαϊκά στοιχεία. Ο σηκός του μπορεί να είναι πρωϊμότερος και να κατασκευάστηκε αρκετά πριν το 500 π.Χ., υπόθεση που ενισχύεται και από την ανεύρεση αναθημάτων που χρονολογούνται από τα μέσα του 6ου αι. π.Χ. Σώζεται στο ύψος των θεμελίων και οι τοίχοι του θα πρέπει να ήταν κατασκευασμένοι από ωμές πλίνθους, ενώ περιβαλλόταν μάλλον από ξύλινους κίονες. Από τη φάση αυτή σώζονται επίσης πήλινα κεραμίδια με ανάγλυφη διακόσμηση Γοργονείου. Στο βάθος του σηκού θα πρέπει να ήταν στημένο το λατρευτικό άγαλμα, το αρχαϊκό ξόανο της θεάς.

Γύρω στα 500-490 π.Χ. ο ναός μετατράπηκε σε δωρικό περίπτερο με 6 επί 15 κίονες. Το μήκος του πτερού τον κατατάσσει στους Εκατόμπεδους ναούς. Από τη φάση αυτή σώζεται η βάση της κιονοστοιχίας και τμήματα των κιόνων και της ανωδομής που είναι κατασκευασμένα από κογχυλιάτη λίθο. Τα μέλη της ανωδομής δεν φέρουν γραπτό ή ανάγλυφο διάκοσμο. Έχουν επίσης σωθεί μαρμάρινα κεραμίδια από νησιωτικό μάρμαρο που μεταφέρθηκε προφανώς από τα νησιά του Αιγαίου στην ορεινή Αρκαδία. Ο ναός πρέπει να καταστράφηκε από σεισμό, όπως δείχνουν οι κίονες του που βρέθηκαν πεσμένοι. Στη βυζαντινή εποχή κατασκευάστηκε πάνω από τον πρόναο εκκλησάκι της Αγίας Ελένης.

Σε απόσταση 19 μ. βορείως της πρόσοψης του ναού αποκαλύφθηκε το λίθινο ορθογώνιο θεμέλιο του βωμού που έχει μήκος 10.88 μ. και πλάτος 1.36 μ.

Στο ιερό της Αθηνάς θα πρέπει να ήταν στημένα αρκετά αναθήματα, όπως μαρτυρούν τα βάθρα που αποκαλύφθηκαν και που προορίζονταν για αγάλματα ή και επιγραφές. Το σημαντικότερο από αυτά, το χάλκινο κολοσσικό άγαλμα της Αθηνάς που μνημονεύεται από τον Πολύβιο και τον Παυσανία, θα ήταν στημένο σε βάθρο που αποκαλύφθηκε απέναντι από το βωμό και που σώζει τμήμα της αναθηματικής επιγραφής. Το άγαλμα αυτό που ξεχώριζε για το μέγεθος και την τέχνη του, ήταν έργο του Θηβαίου γλύπτη Υπατόδωρου και πρέπει να κατασκευάστηκε στα τέλη του 5ου αι. π.Χ.

Η λατρεία της Αθηνάς ήταν ιδιαίτερα σημαντική στην αρχαία Αλίφειρα, καθώς υπήρχε η παράδοση πως η θεά γεννήθηκε και ανατράφηκε στη συγκεκριμένη πόλη. Ο ναός της αποτελεί σημαντικό μνημείο της ύστερης αρχαϊκής εποχής και παρουσιάζει ομοιότητες με το ναό της Αφαίας Αθηνάς στην Αίγινα αλλά και με τον μεταγενέστερο ναό του Επικουρίου Απόλλωνος στις Βάσσες, ο οποίος έχει αρκετά αρχαϊκά στοιχεία. 

Ναός Ασκληπιού

Ο ναός του Ασκληπιού κυριαρχεί στο συγκρότημα του Ασκληπιείου, το οποίο μνημονεύεται από τον Παυσανία και έχει εντοπιστεί στο δυτικό τμήμα της τειχισμένης πόλης της αρχαίας Αλίφειρας. Το άνδηρο στο οποίο αναπτύσσεται το ιερό, βρίσκεται σε αρκετά χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση προς το ιερό της Αθηνάς και οριοθετείται από αναλημματικό τοίχο. Περιλαμβάνει επίσης βωμό και τετράγωνο περίστυλο κτίριο που μπορεί να ταυτιστεί με ξενώνα ή κατοικία των ιερέων. Ο ναός χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 4ου αι. π.Χ. και έχει προσανατολισμό ανατολή-δύση.

Ο ναός είναι ένα απλό ορθογώνιο κτίριο που θα έφερε στην πρόσοψή του δύο κίονες ανάμεσα σε παραστάδες. Οι κίονες αυτοί ήταν πιθανόν δωρικού ρυθμού, δεν έχουν ωστόσο σωθεί στοιχεία τους. Οι εξωτερικοί τοίχοι του ναού σώζονται σε ύψος 3-4 δόμων. Στο εσωτερικό του χωριζόταν ενδεχομένως σε δύο μέρη με εγκάρσιο τοίχο που έφερε θύρα: τον πρόναο στα ανατολικά και τον κυρίως ναό στα δυτικά. Οι τοίχοι θα πρέπει να ήταν καλυμμένοι εσωτερικά με ερυθρό επίχρισμα.

Στο βάθος του κυρίως ναού αποκαλύφθηκε κυβικό βάθρο που θα έφερε το λατρευτικό άγαλμα του θεού, το οποίο ήταν περίοπτο. Από ευρήματα γύρω από το βάθρο εικάζεται πως το άγαλμα είχε ξύλινο πυρήνα και ελεφαντοστέϊνα το πρόσωπο και τα γυμνά μέρη του σώματος. Μπροστά από το βάθρο του αγάλματος αποκαλύφθηκαν κατά χώραν δύο όρθιες μαρμάρινες πλάκες που απολήγουν σε λεοντοπόδαρα και θα στήριζαν τράπεζα προσφορών ή αναίμακτων θυσιών.

Σε απόσταση 8,80 μ. προς τα ανατολικά του ναού αποκαλύφθηκε η ορθογώνια βάση του λίθινου βωμού (διαστάσεις 5,36 μ. επί 2,18 μ.), καθώς και τμήματα της ανωδομής του. Με βάση κατασκευαστικά στοιχεία και κυρίως την ανάγλυφη φυτική διακόσμηση του άνω μέρους του μπορεί να χρονολογηθεί στα τέλη του 4ου αι. π.Χ.

Στα ΝΑ. του βωμού και σε υψηλότερο επίπεδο από αυτόν αποκαλύφθηκε το κάτω μέρος τετράγωνου περίστυλου κτιρίου πλευράς 4 μ. περίπου. Αποτελείται από υπαίθρια εσωτερική αυλή που θα πλαισιωνόταν από οκτώ κίονες και θα συμπληρωνόταν από στοές με δωμάτια στις τέσσερις πλευρές. Μπορεί να χρησίμευε ως κατοικία των ιερέων του Ασκληπιού ή ως εγκοιμητήριο των ασθενών που προσέτρεχαν στο θεό για βοήθεια.

Τα αρχιτεκτονικά λείψανα του ιερού του Ασκληπιού που έχουν έρθει στο φως, μαρτυρούν ένα αρκετά σημαντικό λατρευτικό και ιαματικό κέντρο που κατασκευάστηκε στα τέλη της κλασικής εποχής, όταν η λατρεία του θεού με τις θεραπευτικές ιδιότητες άρχισε να αποκτά ιδιαίτερη διάδοση σε όλο τον ελληνικό κόσμο. 

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΛΙΦΕΙΡΑΣ 2626031330 2626031770

Νικολοπούλειος Βιβλιοθήκη Ανδρίτσαινας

Πνευματική πολίχνη της Πελοποννήσου, η Ανδρίτσαινα διαθέτει βιβλιοθήκη σπάνια, μοναδική δωρεά του εκλεκτού παιδιού της Αγαθόφρωνα Νικολόπουλου με παλιά βιβλία και χειρόγραφα Φράγκων, Ενετών και οπλαρχηγών του '21, ενώ αντίγραφα των αετωμάτων του Επικούρειου Απόλλωνα του Αλκαμένη κοσμούν τους διαδρόμους της, οι περίφημες «αμαζονομαχία» και «κενταυρομαχία». Τριανταπέντε χρόνια περίμεναν υπομονετικά κλεισμένα σε 47 κιβώτια, τα πολύτιμα συγγράμματα φυλαγμένα στο εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας. Η συλλογή μεταφέρθηκε και σήμερα στεγάζεται σε νεώτερο παρακείμενο κτίριο δύο ορόφων, την βιβλιοθήκη Ανδρίτσαινας. Πείνες, κακουχίες και στερήσεις υπέφερε ο δωρητής Νικολόπουλος στο Παρίσι, όπου διέμενε και εργαζόταν ως βιβλιοθηκάριος στο Ινστιτούτο της Γαλλίας, για να μαζέψει αυτούς τους 3696 σπανιότατους τίτλους. Στη δεύτερη αίθουσα της βιβλιοθήκης άλλοι σπουδαίοι πατριώτες και προστάτες των γραμμάτων, οι κληρονόμοι του Ε. Καλλανιώτη, πρόσφεραν τους 3.600 τόμους της υπέροχης ιδιωτικής συλλογής του.

Το 1875 άρχισε η οικοδομή των διδακτηρίων με σχέδια του Μιλτιάδη Κανελλόπουλου, μηχανικού και καθηγητού της Σχολής Ευελπιδων σε σχήμα Π με ανοιχτή την βορειοανατολική πλευρά τους με χρήματα που προήλθαν από πανελλήνιο έρανο και από την δωρεά του Άγγελου Γιαννικέτη , πρόξενου της Ελλάδας στην Τεργέστη. Τα εγκαίνια του κτηρίου έγιναν το 1879 οπότε στεγάστηκε η βιβλιοθήκη στην δυτική πλευρά του πρώτου ορόφου.

Το 1932 προσετέθη η ΒΑ πτέρυγα και το κτήριο πηρέ το σημερινό τετράγωνο σχήμα όπου σε αυτή την πτέρυγα στεγάστηκε η βιβλιοθήκη αποτελώντας σαν σύνολο εκπαιδευτικό κέντρο της μείζονος περιοχής για 150 χρόνια. Από το 1998 στεγάζεται σε ένα νεοκλασικό κτήριο δίπλα στο ιστορικό Γυμνάσιο Ανδρίτσαινας.

Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη Ανδρίτσαινας

26260-22242

Λαογραφικό Μουσείο Ανδρίτσαινας

Στην Ανδρίτσαινα, γενέτειρα του πρωτοφιλικού Παναγιώτη Αναγνωστόπουλου, υπάρχουν το σπίτι και ο ανδριάντας του, καθώς και το Λαογραφικό Μουσείο με 4000 περίπου εκθέματα από την κοινωνικοοικονομική ζωή της ευρύτερης ορεινής Ολυμπίας όπως εργαλεία, εξοπλισμοί παλαιών επαγγελμάτων καθώς και χειρόγραφα και πολεμικά κειμήλια των Ελλήνων Αγωνιστών της πρώτης νικηφόρας Μάχης του Αγώνα που έλαβε χώρα την 27/3/1821 στα στενά του Αγίου Αθανασίου, έναντι Καρύταινας πλησίον του επαρχιακού δρόμου Καρύταινας - Ανδρίτσαινας

Φυλαχτό μεγαλοαστικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα το αναπαλαιωμένο αρχοντικό του Κανελλόπουλου στεγάζει το Λαογραφικό Μουσείο, με γνήσια έπιπλα εποχής, αυθεντικά ρούχα, προσωπικά αντικείμενα των δωρητών, πλήθος ιδιωτικών εγγράφων και φωτογραφικού υλικού.

Ιδιαίτερης έμπνευσης και αισθητικής το Μουσείο είναι πιστή αναπαράσταση μεγαλοαστικού αρχοντικού και τα τρία επίπεδά του παρουσιάζουν το καθένα μια ολοκληρωμένη θεματική ενότητα, ενώ περισσότερα από 4.000 πολύτιμα εκθέματα ταξιδεύουν τον τυχερό επισκέπτη στην ιστορική περίοδο 1832 μέχρι 1932.