Ροδινά(Γολέμη)

Δήμος Ζαχάρως
Γεωγραφία
Νομός Ηλείας
Υψόμετρο 360
Πληθυσμός 176 (2001)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Γολέμη
Τα Ροδινά είναι χωριό του Νομού Ηλείας. Αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Ζαχάρως. Βρίσκεται 44χλμ νοτιοανατολικά του Πύργου, στις δυτικές υπώρειες του Όρους Μίνθη, σε υψόμετρο 360 μέτρα. Ο πληθυσμός του είναι 176 κάτοικοι. Το παλιαότερο όνομα του οικισμού ήταν Γολέμη

Σμέρνα

Η Σμέρνα είναι ορεινό χωριό του νομού Ηλείας με 287 κατοίκους σύμφωνα με την πληθυσμιακή απογραφή του 2001. Η θέση του είναι στα βορειοανατολικά της Ζαχάρως, κτισμένο στην κορυφογραμμή του Λαπίθα, σε υψόμετρο 650 μέτρων. Είναι έδρα ομώνυμου Δημοτικού διαμερίσματος , στο Δήμο Ζαχάρως. Αποτελείται από δύο οικισμούς , τη Σμέρνα και την Παναγία, με 321 κατοίκους συνολικά (2001).

Ιστορία
Η Σμέρνα πυρπολήθηκε από τον Ιμπραήμ στις 7 Σεπτεμβρίου 1825

Θολό

Το Θολό είναι παραθαλάσσιο χωριό του Νομού Ηλείας, το οποίο ανήκει στον δήμο Ζαχάρως. Βρίσκεται αε υψόμετρο 6 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας στα σύνορα της Ηλείας με την Μεσσηνία και συνορεύει με τα χωριά Γιαννιτσοχώρι, Σκουπάς,Λογγάκι, Κάτω Ταξιάρχες και Νεοχώρι

Λογγάκι

Το Λογγάκι είναι μικρός οικισμός του Δημοτικού Διαμερίσματος Ταξιαρχών του Δήμου Ζαχάρως στο νομό Ηλείας. Βρίσκεται ανάμεσα στους οικισμούς Κάτω Ταξιάρχες και Θολό, πλησίον της παραλίας του Κυπαρισσαϊκού Κόλπου.
Πλησίον του οικισμού στην τοποθεσία Παλιοκάραβο στις 12 Μαρτίου 1769 προσάραξε ρωσικό πλοίο όπου ξεφώρτοσε 3000 όπλα , πυρομαχικά και γιαταγάνια προοριζόμενα για τους οπλαρχηγούς Γεώργιο Γρηγοριάδη και Αναστάση Χρήστου από την Νέα Φιγαλεία που συμμετείχαν στην επανάσταση του Ορλώφ.

Δημογραφία
Στην απογραφή του 2001 όπου και αναγνωρίστηκε επίσημα οικισμός είχε 55 κατοίκους, σε αυτή του 2011 είχε 26 κατοίκους

Χρυσοχώρι(Τρύπαις)

Δήμος Ζαχάρως
Γεωγραφία
Νομός Ηλείας
Υψόμετρο 457
Πληθυσμός 66 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Τρύπαις
Το Χρυσοχώρι είναι χωριό της Ηλείας στα νότια του νομού, διοικητικά υπάγεται στον Δήμο Ζαχάρως. Συνορεύει με τα χωριά Λόγγος, Μίνθη, Κοτρώνι, Μηλιά και Μάκιστος. Στα όρια του χωριού βρίσκεται η αρχαία πόλη Αίπυ.

Ιστορία
Το Χρυσοχώρι άγνωστο πότε οικίστηκε, παλιότερα βρισκόταν σε άλλη, κοντινή, θέση και λεγόταν "Τρύπες", η ονομασία Τρύπες προέρχεται από τις πολλές σπηλιές της περιοχής. Η λαϊκή παράδοση λέει ότι οι κάτοικοι εγκατέλειψαν το παλιό χωριό λόγω κάποιας μεταδοτικής ασθένειας και εγκαταστάθηκαν στην σημερινή θέση. Παρόλα αυτά ο παλιός οικισμός συνέχισε να κατοικείται με λίγους κατοίκους και είναι σήμερα γνωστό σαν Παλαιοχώρι Ζαχάρως. Κατά την ενετοκρατία αναφέρεται σε ενετικές απογραφές ενώ πριν την επανάσταση δέχτηκε εγκατάσταση οικογενειών από την Μάνη.
Στην επανάσταση του 1821 Τρυπαίοι πήραν μέρος στις μάχες του Λάλα και αλλού. Το 1825 κάηκε ολοσχερώς από τον στρατό του Ιμπραήμ πασά.

Διοικητική ιστορία
Το 1835 αποτέλεσε διαμέρισμα του δήμου Αρήνης της επαρχίας Ολυμπίας του νομού Μεσσηνίας έως το 1912 που αποτέλεσαι οικισμό της κοινότητας Σκλήβας μαζί με το χωριό Σκλήβα. Το 1919 αποσπάτε από την κοινότητα Σκλήβας και αποτελεί την έδρα της κοινότητας Τρυπών, το 1940 αποσπάτε από τον νομό Μεσσηνίας στον νομό Ηλείας. Το 1978 το χωριό και η κοινότητα αλλάζη όνομα σε Χρυσοχώρι. Το 1999 καταργήτε η κοινότητα και γίνεται δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Ζαχάρως έως το 2010 όπου μετατρέπετε σε κοινοτικό διαμέρισμα του ιδίου δήμου.

Απογραφές
έτος Πληθυσμός
1689 44
2001 78
2011 66

Περιβόλια(Γάρδιτσα)

Τα Περιβόλια (ή Γάρδιτσα, όπως συνηθίζουν να το αποκαλούν οι κάτοικοί του) είναι χωριό του Δήμου Ζαχάρως (πρόγραμμα Καλλικράτης), ενώ παλαιότερα ανήκε στον Καποδιστριακό Δήμο Φιγαλείας του νομού Ηλείας. Είναι χτισμένο σε μια ιστορική περιοχή της Ελλάδας, την Αρχαία Φιγαλεία. Στο χωριό διαμένουν λιγοστοί μόνιμοι κάτοικοι, που όμως πολλαπλασιάζονται τους θερινούς μήνες. Στην πλατεία του χωριού υπάρχει αιωνόβιος πλάτανος.
Το όνομα Γάρδιτσα θεωρείται παραφθορά του σλαβικού "Gradista", που σημαίνει "οριοθετημένος, οχυρωμένος τόπος", χωρίς όμως να εντοπίζεται διαχρονικά κάποια φρουριακή κατασκευή στην περιοχή.
Η μετονομασία του χωριού από "Γάρδιτσα" σε "Περιβόλια" έγινε το 1930 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ με αριθμό 251/1930 και υπογράφθηκε από τον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας Αλέξανδρο Ζαΐμη και τον υπουργό εσωτερικών. Συγκεκριμένα αναφέρει: "...Η Κοινότης Γάρδιτσας της επαρχίας Ολυμπίας του αυτού νομού μετονομάζεται εις "Κοινότητα Περιβολίου.

Αξιοθέατα
Όσοι βρίσκονται στα Περιβόλια μπορούν να επισκεφθούν το ποτάμι Νέδα, το μοναδικό στην Ελλάδα με θηλυκό όνομα, καθώς και πολλά αρχαία μνημεία με κορυφαίο από αυτά τον Ναό του Επικουρίου Απόλλωνος, τον λεγόμενο «Παρθενώνα της Πελοποννήσου», έργο του Ικτίνου. Επίσης το Ναό της Αθηνάς, το αρχαίο τείχος μήκους 3 km, την κρήνη κ.ά.
Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η Ανδρίτσαινα και η «Ιερά των Αρκάδων Κορυφή» στο Λύκαιο όρος όπου βρίσκεται ο βωμός του Λύκαιου Δία και το αρχαίο στάδιο

Πετράλωνα(Βερβίτσα)

Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Ζαχάρως
Δημοτική ενότητα Φιγαλείας
Τοπική κοινότητα Πετραλώνων
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου
Νομός Ηλείας
Υψόμετρο 660
Πληθυσμός 159 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Βερβίτσα
Τα Πετράλωνα είναι μικρό χωριό της Ηλείας. Ανήκει στο Δήμο Ζαχάρως. Εγγύς του βρίσκονται τα χωριά Νέα Φιγαλεία και Λινίσταινα. Έχει ανατολικό προσανατολισμό και είναι αμφιθεατρικά κτισμένο στην πλαγιά ενός λόφου που έχει ομαλή κλίση.

Ιστορία
Το χωριό απαντάται ήδη στη βενετική απογραφή Corner του 1689 με το παλιό του όνομα και είχε πληθυσμό 119 κατοίκους. Στη βενετική απογραφή Grimani του 1700 είχε 157 κατοίκους. Επί τουρκοκρατίας υπαγόταν διοικητικά και δικαστικά στην επαρχία (καζάς) της Αρκαδίας ως μέρος της περιφέρειας (κόλι) της Ζούρτσας, γεγονός που ίσχυε διοικητικά και επί βενετοκρατίας. Τον Οκτώβρη του 1825 το χωριό, που είχε εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του, πυρπολήθηκε και λεηλατήθηκε από τους Οθωμανούς.
Βρισκόμενος στο ΝΑ τμήμα της πρώην επαρχίας Ολυμπίας ο οικισμός υπαγόταν για διάφορα χρονικά διαστήματα στο Νομό Μεσσηνίας. Ο οικισμός απείχε δύο ώρες δρόμο στα 1885 από τη Ζούρτσα, την έδρα του τότε Δήμου Φιγαλείας.
Στα 1870 ιδρύθηκε στο χωριό μονοτάξιο δημοτικό σχολείο αρρένων. Το 1911 λειτουργούσε στο χωριό και δημοτικό σχολείο θηλέων.

Ονομασία
Το τωρινό όνομα του χωριού οφείλεται στην ύπαρξη πλήθους πέτρινων αλωνιών που υπήρχαν παλιότερα στην ευρύτερη περιοχή του. Το παλιό του όνομα έχει σλαβική προέλευση και σημαίνει "τόπος με ιτιές", γεγονός που αντανακλά μάλλον μια πραγματικότητα του παρελθόντος της περιοχής.

Διοικητική Εξέλιξη Επεξεργασία
Την 20/04/1835 προσαρτάται στον τότε Δήμο Φιγαλείας και ορίζεται ως έδρα του μέχρι και την 09/12/1840. Με το ΦΕΚ 256Α της 28/08/1912 ορίζεται ως έδρα της κοινότητας Βερβίτσης. Με το ΦΕΚ 306Α της 22/12/1927 το χωριό μετονομάστηκε από Βερβίτσα σε Πετράλωνα. Με το ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997, σύμφωνα με τη Διοικητική Μεταρρύθμιση "Καποδίστριας", προσαρτάται στο Δήμο Φιγαλείας μέχρι το 2010 που εντάχθηκε στο Δήμο Ζαχάρως (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010) βάσει της Διοικητικής Μεταρρύθμισης "Καλλικράτης".

Δημογραφικά Στοιχεία
Η εξέλιξη του πληθυσμού του οικισμού τον 21ο αιώνα είναι η εξής:
έτος κάτοικοι
2001 332
2011 159
Αξιοθέατα

Στην περιφέρεια του χωριού υπάρχουν επίσης παραδοσιακά λιθόκτιστα γεφύρια καθώς και παραδοσιακές πέτρινες βρύσες.

Λοιπά Στοιχεία
Στο χωριό έχει κατασκευαστεί από το 2011 ηρώο που μνημονεύει τους πεσόντες Πετραλωνίτες. Επίσης, εκδίδεται στην Αθήνα από το 2007 κ.εξ. εφημερίδα επιγραφόμενη "Τα Πετράλωνα (Βερβίτσα)" που αποτελεί τριμηνιαία έκδοση του Συλλόγου Πετραλωνιτών